Sudlarning shaffofligi va ochiqligini ta’minlash

Rasmda: Fuqarolik ishlari bo`yicha Zangiota tumanlararo sudining sudyasi Nodira Khakimova fuqarolarga “E-SUD” elektron sudlov tizimining ishlashini taqdim etmoqdalar (UNDP 2015).

Fuqarolarning sudlarga bo`lgan murojaatlarining hajmi ohirgi besh yilda keskin o`sihshini e’tiborga olgan holda, sud jarayonining shaffofligi va ochiqligini ta`minlash, shu bilan birga arizalarning tez va sifatli ko`rib chiqilishi hamda sudlarning fuqarolar murojaatlariga nisbatan e`tiborini oshirish dolzarbligi ko`zga yaqqol tashlanmoqda.

 

“E-SUD” electron sudlov axborot tizimi fuqarolarning sudlarga murojaat qilish jarayonini tezlatib, samaradorligini oshirishga imkoniyat beradi. “E-SUD” foydalanuvchilarinig ro`yhatdan otishi, sudlarga elektron tarzda murojaat etishi, ish yuzasidan ajrimlar va sud qarorlari kabi hujjatlarni o`z vaqtida olishni ta’minlashga qaratilgan. Bundan tashqari, mazkur tizim murojaatlarni tez ko`rib chiqish va hujjatlar namunalari orqali sudyalarga ham o`z samaradorligini oshirishga ko`maklashadi.

 

“Mening ikki nafar farzandim bo`r. Moddiy ta’minotga muhtojligim tufayli, aliment undirish maqsadida fuqarolik ishlari bo`yicha Zangiota tumanlararo sudiga ariza topshirdim”, - deydi Shakhlo Yunusova. “Mening arizam juda ham tez ko`rib chiqildi. Sud qarori tez chiqqanligi men uchun juda quvonchli holat edi. Bundan tashqari, shu erda arizalarni elektron ravishda topshirish imkoniyati borligini ham bilib oldim”.

 

“E-SUD” elektron axborot tizimi ilk bo`r, O`zbekiston Respublikasi Oliy sudi va BMT Taraqqiyot dasturi hamkorligida 2013 yilda fuqarolik ishlari bo`yicha Zangiota tumanlararo sudida ishga tushirildi. “Foydalanuvchilar “E-SUD” elektron sudlov axborot tizimidan kuniga 24 soat, haftasiga 7 kun va yiliga 365 kun foydalanishlari mumkin. Ro`yhatdan o`tgandan so`ng, foydalanuvchilar arizalarini, kerakli ilovalar bilan tizim orqali sudga topshirishlari mumkin. 2014 yilda sudimizga elektron tizim orqali qarzdorlikni undirish yuzasidan elektron tarzda kelib tushgan 23 mingta arizadan 20 mingdan ziyod arizalar bo`yicha sud buyruqlarini chiqazdik”, deydi fuqarolik ishlari bo`yicha Zangiota tumanlararo sudining sudyasi Nodira Khakimova. “Umuman tizimning joriy etilishidan bo`shlab to`liq bo`magan yikki yil ichida Zangiota tumanlararo sudiga jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan "E-SUD" elektron sudlov tizimi orqali 40 mingdan ziyod elektron tarzdagi arizalar kelib tushdi.”

 

Hozirda, mazkur tizim O`zbekiston Respublikasi Oliy sudi, AQSh xalqaro taraqqiyot agentligi (USAID) hamda BMT Taraqqiyot Dasturining “O`zbekistonda qonun ustuvorligi yo`lida hamkorlik” qo`shma loyihasi doirasida kengaytirilmoqda. Jumladan, loyiha mutaxassislari tizimni da`vo tartibida, shikoyat tartibida, alohida tartibda ish yuritish modullari, statistic hisobotlarni shakklantirish modullari yaratildi va takomillashtirildi.

 

Endilikda, fuqarolar sudlarga bo`lgan murojaatlarini va arizalarini Internet orqali o`z uyidan, advokat orqali yoki sudlarda o`rnatilgan maxsus kompyuter orqali sudga topshirishlari mumkin. Bu esa jamiyatimizning ijtimoiy muhofazaga muhtoj qatlamlari, ayniqsa qariyalar va imkoniyatlari cheklangan shaxslarning sudlarga murojaat qilish imkoniyatini kengaytiradi.

 

Hozirgi vaqtda Toshkent shahrining fuqarolik ishlari bo`yicha uchta tumanlararo sudlarida, ya`ni Shayhontokhur, Mirzo-Ulug`bek va Yakkasaroy tumanlararo sudlarida mazkur tizimni tadbiq etish uchun tayyorgarlik ishlari olib borilmoqda. Jumladan, sudlarda 1,000,000 aholiga xizmat ko`rsatish uchun mahalliy tarmoqlar, kerakli jihozlar, hamda “E-SUD” tizimi o`rnatilgan.  Sudya va sud hodimlari tizimda ish yuritish yuzasidan maxsus o`quv dastur asosida o`z mahoratlarini oshirishmoqda. Shuningdek, sudlar orasida vertical aloqani o`rnatishga imkon beruvchi, appelyatsiya, kassatsiya va nazorat instantsiyasi sudlari uchun qo’shimcha dasturiy ta’minot ishlab chiqish yuzasidan ish olib borilmoqda.

 

Mazkur tizimning barqaror ishlashini ta’minlash maqsadida, Loyiha Oliy sudning qonunchilik tashabbusini qo`llab-quvvatlamoqda. Natijada, joriy qonunchilik bazasiga o`zgartirishlar kiritilib, 2016 yil 1 yanvardan bo`shlab fuqarlar tomonidan fuqarolik sudlariga elektron murojaat qilish, sud chaqiruv qog`ozlari, qaror nushalari va boshqa hujjatlarni elektron shaklda yuborish imkoniyatiga ega bo`lishadi. 

BMTTD BMTTD dunyoda

A

Afgʻoniston Albaniya Angola Argentina Armaniston

B

Bahrayn Bangladesh Barbado Belarus Beliz Benin Birlashgan Arab Amirliklari Boliviya Bosniya va Gertsogovina Botsvana Braziliya Burindi Burkina-Faso Butan

C

Chad Chernogoriya Chili

D

Dominikan Respublikasi

E

Efiopiya Ekvador Ekvatorial Gvineya Eritreya Eron Esvatini

F

Falastin halqiga yordam dasturi Filippin

G

Gabon Gaiti Gambiya Gana Gayana Gonduras Gruziya Gvatemala Gvineya Gvineya-Bisau

H

Hindiston

I

Indoneyzia Iordaniya Iroq Respublikasi

J

Janubiy Afrika Janubiy Sudan Jazoir Jibuti

K

Kabo-Verde Kamboja Kamerun Keniya Kipr Kolumbiya Komor Orollari Kongo Demokratic Respublikasi Kongo Respublikasi Koreya Demokratik Respublikasi Kosovo Kosta-Rika Kot-d'Ivuar Kuba

L

Laos Halq Demokratik Respublikasi Lesoto Liberiya Livan Liviya

M

Madagaskar Malavi Malayziya Maldiv Mali Markaziy Afrika respublikasi Marokash Mavrikiy va Seyshel Mavritaniya Meksika Misr Moldova Mongoliya Mozambik Muanma

N

Namibiya Nepal Niger Nigeriya Nikaragua

O

O'zbekiston Ozarbayjon

P

Panama Papua Yangi Gvineya Paragvay Peru

Q

Qirg'iziston Qozog'iston Quvayt

R

Rossiya Federatsiyasi Ruanda

S

Salvador Samoa ko'pdavlatli ofisi San-Tome va Principiya Saudiya Arabistoni Senegal Serbiya Sharqiy Timor Shimoliy Makedoniya Shri-Lanka Sierra-Leone Somali Sudan Surinam Suriya

T

Tanzaniya Tayland Tinch okeani mintaqasi Togo Tojikiston Trinidad va Tobago Tunis Turkiya Turkmaniston

U

Uganda Ukraina Urugvay

V

Venesuela Vyetnam

X

Xitoy Xorvatiya

Y

Yaman Yamayka

Z

Zambiya Zimbabve