Qay tarzda ixchamlik, ochiqlik va hamkorlik Buyuk Britaniyada e-hukumat rivojini ta’minladi

Mon Apr 17 00:00:00 EDT 2017

Qanday qilib Buyuk Britaniyaning ilg’or tajribasi O’zbekistonda davlat xizmatlarini takomillashtirish va elektron shaklga o’tkazishda qo’l kelishi mumkin? Ushbu mavzuga bag’ishlangan trening va davra suhbati eng talabgir davlat xizmatlarini koʻrsatuvchi 30dan ziyod vazirlik va idora vakillarini jamladi.

Toʻrt kun davom etgan trening BMTTDning “Elektron hukumatni rivojlantirish orqali davlat xizmatlarining sifatini oshirish” loyihasi, Oʻzbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish Vazirligi hamda Oʻzbekistondagi Buyuk Britaniya elchixonasi hamkorligida, taklif etilgan – Buyuk Britaniyaning Raqamli rivojlanish bo'yicha davlat xizmati (Government Digital Service, GDS) ekspertlari – Daniel Lou va Aleks Torenslar ishtirokida tashkil etildi.

Trening davomida ishtirokchilar Buyuk Britaniyada elektron hukumatning rivojlanishi hamda uning dunyo boʻyicha yetakchi oʻrinni egallashiga sabab boʻlgan asosiy omillari bilan tanishdilar. Bunda, Vazirlar Mahkamasi qoshida Raqamli rivojlanish bo'yicha davlat xizmati (GDS) tashkil etilganligi, 2013-yilda Raqamli Transformatsiya Dasturning ishlab chiqilishi va uning doirasida 25ta ommabop davlat xizmatlarini 2 yil ichida elektron shaklga oʻtkazilib, qulaylashtirilganligi muhim ahamiyat kasb etdi.

Treningning aksariyat qismi elektron davlat xizmatlarini “Agile” usuli yoki loyiha boshqaruvining ixcham usulidan foydalanish orqali oʻzgartirish (transformatsiyalashga bagʻishlandi. “Agile”-usullar xizmat yaratish boʻyicha tezkor amaliy natijalarga erishishni, sinovdan oʻtkazish, hamda muntazam qarama-qarshi aloqaga asoslangan xizmatlarni muntazam takomillashtirilishini ta’minlaydi. Shunday qilib, mazkur uslubiyotdan foydalanish, xizmatlarga ketadigan moliyaviy va davriy harajatlarning xavfini pasaytiradi, aslini olganda, ular foydalanuvchilarning ehtiyojlarini umuman qondirmaydilar. Texnologiylar shiddat bilan oʻzgarib borayotgan zamonda, xizmatlarni yaratish va boshqarishdagi an’anaviy yondashuvning samarasi kamroqdir. Shularni inobatga olgan holda, hukumat xizmatlari siyosatdagi va aholi ehtiyojidagi oʻzgarishlarga tezkor javob berishi lozim.

“Agile” nima degani?

“Agile” usuli quyidagi asosiy prinsiplarga tayanadi:

·         Foydalanuvchilar ehtiyojlariga asoslanish

·         Tayor dasturiy mahsulotni yetkazish va uni muntazam takomillashtirib borish (iteratsiya)

·         Jamoa ishini yaxshilab borish

·         Hatolardan qo’rqmaslik va tez oʻrganish

·         Rejalashtirishni davom ettirish

“Agile” uslubiyotiga binoan yaratilayotgan xizmat loyihasi 4 fazadan oʻtishi kerak:

1.       Oʻrganish – ushbu bosqichda foydalanuvchilarning xizmatga bo’lgan ehtiyojlarini, ayni vaqtda ushbu ehtiyojlar qanday qondirilayotgani, shuningdek siyosiy, huquqiy va boshqa talablarning mavjudligini aniqlash zarur.

2.       “Alfa” fazasi – xizmat prototipini yaratish, sinovdan oʻtkazish va oʻrganish.

3.       “Beta” fazasi – xizmatni joriy etish va foydalanuvchilarga ochib berish, ushbu bosqichda ishonchli, sodda, aniq va tezkor xizmatni yaratish birinchi darajadagi masala hisoblanadi.

4.       “Live” fazasi – mazkur bosqichda foydalanuvchilarning aksariyat ehtiyojlarini qondirishga oid yechim topilgan boʻlishi, hamda xizmat keng jamoaga taqdim etilishi hamda muntazam yangilanib takomillashtirilishi darkor.

Treningning asosiy mavzularidan biri – ”Foydalanuvchi ehtiyojini oʻrganish”ga alohida e’tibor qaratildi. Foydalanuvchilar ehtiyojini qondiradigan xizmatlarni yaratish uchun, ularning kimligini, davlat xizmati orqali nima muammoni echimini topmoqchi ekanligini tushunib olish kerak. Foydalanuvchilarni oʻrganish, faqat boshida va oxirida emas, balki xizmatning har bir bosqichini joriy etishda va butun xizmat koʻrsatish davomida oʻtkazib borilishi zarur.  

Xizmat samaradorligini baholash – mazkur xizmat foydalanuvchilar ehtiyojlariga javob berishiga, belgilangan vazifani osonlik bilan bajara olishlariga va foydaliligiga ishonch hosil qilishdan iborat. Buning uchun, ushbu xizmat ishlashiga oid quyidagi 4 koʻrsatkichiga (KPI) muvofiq ma’lumotlarni toʻplash zarur:

·         tranzaksiya qiymati – koʻrsatiladigan har bir xizmat davlat tomonidan qanday harajatlarni talab etishi;

·         foydalanuvchilarning qanoatlanishi – foydalanuvchilarning necha foizi xizmatdan foydalanish tajribasidan mamnun boʻlgan;

·         yakunlanganlik koʻrsatkichi – foydalanuvchilarning muvaffaqiyatli yakunlangan tranzaksiyalari necha foizni tashkil etadi;

·         elektron qamrov – foydalanuvchilarning necha foizi xizmatni elektron shaklda oladilar.

Toʻrt kunlik trening «Elektron xizmatlarni joriy qilishda Buyuk Britaniya tajribasi» mavzusidagi davra suhbati bilan yakunlandi. Unda Moliya vazirligi, Adliya vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, Toshkent shahar hokimligi hamda boshqa davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlarining ma’sul xodimlari, BMT "Taraqqiyot" dasturi, Osiyo taraqqiyot banki mutaxassislari ishtirok etdilar.

Britaniya ekspertlari oʻz xulosalarida: samarali elektron hukumatini qurishdagi muvaffaqiyatning asosiy omillari – mamlakat bosh rahbariyati tomonidan raqamli islohotlarning qoʻllab-quvvatlanishi, AT-loyihalarini joriy etishda ixcham (agile) usulining qoʻllanilishi, elektron xizmatlarni yaratishda foydalanuvchilar talab va ehtiyojlarini har tomonlama hisobga olinishi, shuningdek, elektron hukumati qurilmasiga platformali yondashuv boʻlishi ekanligini qayd etib oʻtdilar.