Biznesni Internet orqali registratsiya qilish: O'zbekistonda biznes xamjamiyatini yaxshilash yo'lidagi qadam

2014 Mart 5

image

Uyni tark etmasdan biznes tashkil qilish? Bu juda oson!

Qonunga mufoviq, bizneslar va tadbirkorlarni ro’yxatdan o’tkazish biznes tashkil qilishning birinchi qadami hisoblanadi. Biznesni davlat ro’yhatidan o’tkazish muhimligi , tadbirkorlar soni o’sib borayotganligi va texnologiyalar jadal ravishda kengayib borayotganligi uchun, O’zbekiston Respublikasi Prezidenti tadbirkorlikni ro’yhatdan o’tkazish jarayonini yengillashtirishga qaror qildi ( 18.07.2012 sanadagi № PQ – 4455 O’zbekiston Respublikasi Prezidenti qaroriga qarang). “O’zbekiston Biznes Forumi” (2- Faza) davlatimiz biznes sharoitlarini rivojlantishga faol qatnashgan va vazirliklar bilan bir qatorda hukumat organlari sharofati bilan uy sharoitida tadbirkorlikni online ro’yhatdan o’tkazish imkoni paydo bo’ldi.

Bir qancha mamlakatlarda, tadbirkorlikni online ro’yhatdan o’tkazish ancha vaqtdan buyon e’tibor markazida bo’lib kelmoqda va dunyoning ba’zi mamlakatlarida buning yorqin misollarini qayd etish mumkin. Shu bilan bir qatorda, ba’zi mamlakatlar elektron government yaratish va shu bilan online ro’yhatdan o’tishni ta’minlash yo’lini tanlashgan. Axborot texnologiyalarini ishlatish orqali hukumat organlari va murojaat qiluvchilar orasidagi muzokaralar qisqartirildi, shu jumladan hujjatlarni o’z ichiga oluvchi subyektiv murojaatlar qisqartirildi va fuqarolar vaqt va mehnatlari tejaldi.

Misol uchun, 10 yil muqaddam AQSh shunga o’xshash tizimni amalda qo’lladi. Barcha shtat aholisi har xil hukumat agentliklari bilan muloqot qila oladigan  minglab saytlar FirstGov hukumat portaliga qo’shilishgan. Shu kabi tizim Birlashgan Qirollikda “E-citizen, E-business, E-government” nomi ostida faoliyat yuritmoqda. Xususan, fuqarolar, turli xil telekommunikatsiya vositalari ishlatish orqali online tarzda sertifikat va hujjatlar olishi, arizalar va shikoyatlar yuborishi, soliq harajatlarini to’ldirishi, javoban yordam va ko’nikmalar olishi mumkin. Online ro’yxatdan o’tkazish haqida gapiradigan bo’lsak, allaqachon bir qancha davlatlarda qo’llangan, Yangi Zelandiya, Singapur va Kanada davlatlari bilan birgalikda dunyoning boshqa mamlakatlari Jahon Bankining natijalariga ko’ra “Doing Business” avvlalgi o’rinlarini qayd etishgan. Online ro’yxatdan o’tkazish Rossiyada 2011-yilda joriy etildi va biroz muddatdan so’ng Ukrainada. O’zbekiston ham bu xalqaro jarayonlar va “O’zbekiston Biznes Forumi 2-Faza” ko’magida yo’lga qo’ydi, 1-yanvar 2014-yildan buyon Internet orqali elektron ro’yhatdan o’tkazish mehanizmi amalda. O’zbekiston Respublikasining maishiy xizmatlar portali orqali online o’tkazish amalga oshiriladi (www.my.gov.uz) va O’zbekistonda shu kunlarda faol yo’lga qo’yilayotgan “Elektron Hukumatning” asosiy bo’ginlaridan hisoblanadi.

Omadli amalga online ro’yhatdan o’tkazish uchun, turli xil tashkilotlar uchun 10 turdagi standart hujjatlari tasdiqlandi. Elektron ro’yhatdan o’tkazish foydalanuvchini ro’yhatdan o’tkazish hujjatlarini, soliq to’lovlarini, qolaversa INN va OKPO harajatlarini qisqartira. Qariyb barcha tashkiliy hujjatlar, sertifikatlar elektron hujjatlar taqdim etilishi mumkin va raqamli imzo hujjat haqiqiyligini tasdiqlash uchun. Zamonaviy aholi tomonidan ommabop qo’llanilayotgan plastik kartalar yordamida ro’yhatdan o’tkazish to’lovlari to’lash imkoniyatlari mavjud.

Sir emaski, har qanday innovatsiya, yangi texnologiya va bu holatda online ro’yhatdan o’tkazish ulkan yangiliklarga olib keladi va narx va vaqt bilan bog’liq ketkazmalarni kamaytiradi. Lekin, shuni unutmaslik kerakki foydalanuvchilarni tayyorlarmasdan ijobiy natijalarga erishib bo’lmaydi va bizning holatda hukumat ro’yhatdan o’tkazish agentliklari ishchi a’zolari. Aholini yangi turdagi imkoniyatlar bilan tanishtirish va ishchilar ko’nikmalarini oshirish maqsadida viloyatlarda bir qancha traininglar o’tkazildi. Shu kabi seminarlar Buuxoro, Qoraqalpog’iston, Surxandaryo, Qashqadaryo, Navoiy, Toshkent viloyati va Toshkent shaharlarida 500 ishchidan qatnashishdi.

Elektron ro’yhatdan o’tkazish biznes tashkil etish uchun sarf qilinadigan vaqtni juda ham tejaydi va tadbirkor uchun butun harakatlarni osonlashtiradi – endi ba’zi davlat organlariga “yugurib yurish” va ularga qonuniy va yuzma-yuz aloqa qilishning hojati yo’q. Shuni aytish muhimki, 2012 – 2013 yildagi O’zbekistondagi harakatlar Jahon Bankining “Doing Biznes” ro’yhatidagi ijobiy tomonga o’zgarishiga olib keldi. O’zbekiston, Jahon Bankining tadbirkorlini ro’yhatdan o’tkazishni osonlashtirish bo’yicha ma’mumotida umumiy 189 davlat orasidan, 66ta o’ringa ilgarilab, 20 - o’rindasi AQSh davlatidan keyin 21- o’rinda qayd etildi.

UNDP va CCI  larning umuniy harkatlari “O’zbekiston Biznes Forum (2-Faza)”i O’zbekiston tadbirkorlik sektorlarida yangiliklar kiritish uchun izlanishda davom etmoqda va davom ettiradi. Shu bilan bir qatorda, ro’yhatdan o’tkazishni osonroq va arzonroq qilish ichun tavsiyalar taklif etish uchun izlanishda davom etadi.