BMTning Qoʻshma Dasturi “Orolboʻyi mintaqasi uchun inson xavfsizligi boʻyicha koʻpsheriklik fondini tashkil qilish orqali Orol fojeasidan zarar koʻrgan aholining turmush sharoiti salohiyatini mustahkamlash”

Dastur maqsadi:

un_uzb_img_un_jp

Orol dengizining qurishi bir qator ijtimoiy-iqtisodiy va ekologik oqibatlarga: yer degradatsiyasi, biologik xilma-xillikning qisqarishi, iqlim oʻzgarishi, mintaqa aholisi sogʻligʻining yomonlashuviga olib keldi. Orol fojiasidan zarar koʻrgan aholi turmush tarzini yaxshilashga qaratilgan oldingi tashabbusning muvaffaqiyatli tajribasiga asoslangan holda BMTning Oʻzbekistondagi toʻrtta agentligi – BMTTD, UNESCO, UNFPA va BMTKD sa’y-harakati birlashtirilib, BMTning inson xavfsizligiga oʻzaro bogʻliq boʻlgan xatarliklarni yumshatish, barqaror moliyaviy koʻmakni taʻminlashga qaratilgan Qoʻshma dasturining yangi bosqichi ishga tushirilgan. Inson xavfsizligi boʻyicha Konsepsiya samarali boshqaruv tizimi, ekologik vaziyatni yaxshilash, ta’lim va sogʻliqni saqlash tizimini takomillashtirish, hamda atrof-muhitni himoya qilish tizimini yaratishni nazarda tutadi. Dasturning vazifalari Hukumat tomonidan 2017-2021 yillarda Orolboʻyi hududini rivojlantirish boʻyicha Davlat dasturida belgilangan ustuvor yoʻnalishlarini oʻzida aks ettirgan. Ular, shuningdek, Qoʻshma dasturning Barqaror rivojlanish maqsadlariga (BRM) milliy BRMga binoan erishish boʻyicha tashabbuslarini aks ettiradi.

Kutilayotgan natijalar:

1.      Mahalliy va milliy miqyosda  Orol dengizi inqirozi natijasida aziyat chekkan aholiga inson xavfsizligi bilan bogliq boʻlgan ehtiyojlarni hal qilish.

·         Ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik xavfsizlikni izga solish maqsadida innovatsion loyihalarni amalga oshirish orqali bandlik bilan ta’minlanishni kengaytirish, qishloq birlashmalarining daromadlar manbaini shakllantirish va turizmni rivojlantirish;

·         Qishloq aholisini ichimlik suvi, elektr energiyasi va energiyaning qayta tiklanuvchi manbalaridan foydalanishini kengaytirishga yoʻnaltirilgan birlashmalarni rivojlanish rejalarini ishlab chiqish va amalga oshirish orqali mahalliy birlashmalar salohiyatini mustahkamlash;

·         Tibbiyot xodimlari salohiyatini mustahkamlash: oilani rejalashtirish, ona va bola salomatligini mustahkamlash, turli kasalliklar profilaktikasi masalalarida aholining bilimini oshirish;

2.      Mintaqada inson xavfsizligi yondashuvini yurishtirish va ahamiyatini oshirish usuli sifatida inson xavfsizligi sohasidagi tashabbuslarni barqaror moliyalashtirishni muvofiqlashtirilgan aniq mexanizmini ta’sis etish.

·         Milliy miqyosda ijtimoiy-iqtisodiy siyosat, rivojlanish va davlat boshqaruvi tizimlari darajasida strategiyani rejalashtirishni ishlab chiqish jarayoniga inson xavfsizligi boʻyicha konsepsiyani integratsiyalash;

·         Inson xavfsizligi sohasida rejalar va strategiyani tayyorlashda hukumatga koʻmak berish va Orol dengizi fojeasidan zarar koʻrgan hamjamiyatlarda inson xavfsizligining koʻp oʻlchamli xatarlari va ularning oqibatlarini aniqlashda qoʻllab-quvvatlash;

·         Orolboʻyi hududi uchun inson xavfsizligi boʻyicha koʻpsheriklik maqsadli fondini tashkil etish (IXKMF).

Yutuqlarimiz

-       Orolboʻyi hududiga texnik va moliyaviy resurslarni samarali jalb qilishga koʻmaklashish uchun aniq maʻlumotlarga asoslangan mintaqaviy strategiyani ishlab chiqish maqsadida oʻtkazilgan inson xavfsizligini ta’minlash bilan bog'liq turli muammolarning sabablarini oʻrganishga qaratilgan ehtiyojlarni baholash jarayoni yakunlandi;

-       Tashkil qilinayotgan IXKMFda xalqaro hamkorlarning muvofiqli ishtirokini ta'minlash maqsadida ko'p tomonlama va ikki tomonlama donorlik tashkilotlarining Qoraqalpogʻistonga tashrifi tashkillashtirildi;

-       Nukus shahrida Oʻzbekistonda barqaror turizmni rivojlantirish (Qoraqalpogʻiston misolida) boʻyicha xalqaro konferensiya oʻtkazildi;

-       Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan vazirlik va idoralar qatoridan IXKMF tashkil etish boʻyicha idoralararo ishchi guruhlar tuzilmoqda;

-       Resurslarni jalb qilish: sugʻorish suvidan samarali foydalanish, shuningdek, qishloq aholisini ichimlik suvi bilan ta’minlash maqsadida Shveytsariyaning rivojlanish va hamkorlik boʻyicha Agentligi 120 000 AQSh doll. hamda “Coca-Cola” jamgʻarmasidan 100 000 AQSh doll. jalb qilindi.

-       Hududiy boshqaruv idoralaridan 48 nafar vakillarining inson xavfsizligi Konsepsiyasini qoʻllash, mintaqaviy rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish, byudjetni boshqarish va gender siyosatini ilgari surish boʻyicha salohiyati kuchaytirildi;

-       690 qishloq ayollari CEDAW, reproduktiv salomatlik va tadbirkorlik boʻyicha ta’lim oldi; 170 nafar tibbiyot xodimi oilani sifatli rejalashtirish va tugʻishdan oldin parvarish qilishga doir treninglarda ishtirok etishdi;

-       Yaylovlarni boshqarishda innovatsion yondashuvlarni namoyish etish uchun 50 gektar va 30 gektar yerlarda koʻrgazma maydonchalari yaratildi. (Adaptatsiya fondi - parallel moliyalashtirish)

Rejalarimiz

  • Orolboʻyi mintaqasi uchun tashkil etilayotgan IXKMFning dasturiy asosi sifatida mintaqanin rivojlanish strategiyasini shakllantirish;
  • IXKMF tuzish hamda amaliy qoʻshma loyihalarni joriy etish orqali Orolboʻyi mintaqasidagi ekologik muvozanatni tiklash va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish boʻyicha hamkorlar bilan aloqalarni mustahkamlash;
  • Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, ekologik muvozanatni saqlash, mintaqaning flora va faunasini tiklashga koʻmak beradigan Orolboʻyi hududi uchun inson xavfsizligi boʻyicha koʻpsheriklik maqsadli fondni tashkil etish (IXKMF).

Moliyaviy jihat:



Umumiy byudjet: 4 774 000 AQSh dollari
BMTIXMFdan soʻralgan mablagʻ 2 000 000 AQSh dollari
BMTTD 647 000 AQSh dollari
UNFPA 100 000 AQSh dollari
UNESCO 81 000 AQSh dollari
BMTKD 72 000 AQSh dollari
BMTning Adaptatsiya Fondi (parallel moliyalashtirish) 1 254 000 AQSh dollari
Shveytsariyaning rivojlanish va hamkorlik boʻyicha Agentligi (SDC) 120 000 AQSh dollari